"5-10-15" był jednym z najpopularniejszych programów telewizyjnych dla dzieci i młodzieży emitowanych przez TVP w latach 80., 90. i na początku XXI wieku. Program łączył edukację, muzykę, konkursy oraz kultowe seriale animowane, stając się dla wielu widzów obowiązkowym elementem sobotnich poranków.
5-10-15 – sobotni rytuał pokoleń dzieci i młodzieży
„Że co, że jak, no właśnie / 5-10-15 / Zaraz się zacznie / Zaraz się zacznie” – ten fragment czołówki znało niemal każde dziecko w Polsce. Program „5-10-15”, emitowany od 18 grudnia 1982 aż do 26 maja 2007 roku, był jednym z najbardziej rozpoznawalnych i lubianych magazynów telewizyjnych dla dzieci i młodzieży. Początkowo pojawiał się w sobotnie popołudnia w TVP2, a później został przeniesiony na poranne pasmo w TVP1, zastępując program „Drops”.
Tytuł pełen znaczenia
Nazwa „5-10-15” odnosiła się do wieku widzów – program był podzielony na bloki tematyczne przeznaczone odpowiednio dla 5-, 10- i 15-latków. Każda grupa wiekowa miała swoje treści, dostosowane do zainteresowań i potrzeb rozwojowych. Emitowane były bajki, reportaże, felietony, nauka języka angielskiego na bazie teledysków, konkursy, teleturnieje i rozmowy ze znanymi osobami.
Dzieci z jednego podwórka – narodziny formatu
Za koncepcją programu stała Bożena Walter, znana wcześniej m.in. ze „Studia 2”. Pomysł wziął się od... dzieci z sąsiedztwa. To właśnie one – dzieci Bożeny Walter, jej sąsiadów i znajomych – były pierwszymi prowadzącymi. Sandra Walter miała wtedy 9 lat, a Piotr – 15. Wśród młodych prezenterów, którzy z czasem stali się znani w mediach, znaleźli się m.in. Justyna Pochanke, Krzysztof Ibisz, Piotr Kraśko, Marcin Tyszka, Maria Niklińska, Małgorzata Halber, Barbara Nowacka, Karolina Szostak, Marcin Kołodyński czy Ivo Widlak.
Głos bez twarzy i „Szkolna lista przebojów”
Jedną z najbardziej charakterystycznych postaci był Wojciech Mann, który wcielał się w tajemniczy „Głos” – czyli komentatora zza kulis, który tak wspominał swój początek z tym programem:
Pamiętam szczególnie pierwszy (odcinek), kiedy ja byłem bardzo przestraszony bo to był pomysł, którego ja nigdy wcześniej nie wypróbowywałem. A po drugie to był kontakt z dziećmi. Jak się troszkę bałem, bo z dziećmi też nie miałem za bardzo doświadczeń i wyszło śmiesznie bo ja siedziałem w takim pomieszczeniu na górze nad studiem i widziałem studio przez szybę i na ekranach monitorów i myślałem, że dzieci będą bardzo mnie słuchały. I przez pół godziny byłem zdziwiony bo dzieci mnie w ogóle nie słuchały. Ja starałem się coś tam mówić, nawet coraz głośniej mówiłem, potem już bardzo głośno mówiłem a jak już tak głośno mówiłem, że mnie było już słychać w Łodzi to się okazało, że głośnik przez który miało mnie słychać na dole nie był wyłączony więc ja mówiłem tylko do siebie. Już myślałem, że się do niczego nie nadaję a potem ktoś włączył odpowiedni głośnik i się okazało, że ja bardzo głośno krzyczę w studiu. I dzieci się przestraszyły. Potem mówiłem już normalnie i czasem mnie słuchały.
Wojciech Mann nie był cały czas głosem. Z czasem jego miejsce zajął m.in. Krzysztof Ibisz.
Program oferował liczne cykle, z których wiele do dziś wspominanych jest z nostalgią:
„Czarodziejska lampa” – poprawność językowa i ortografia,
„Omnibus” – quiz wiedzy ogólnej z kulkami trafiającymi do pojemnika za dobrą odpowiedź,
"Szkolna lista przebojów” – ocena młodzieżowych zespołów muzycznych przez profesjonalnych muzyków,
„Tacy jak Bruce Lee” – o pasjach sportowych i sztukach walki,
„Shortpress” – swoisty dziecięcy telexpress z muzyką i reportażami,
„Nutki z gwiazdą”, „Mini lista przebojów”, „Czy wydra wygra?”, „Ekokłopoty” i wiele innych.
Muzyczna czołówka i elementy edukacyjne
Muzyka z czołówki towarzyszyła widzom przez dekady. Najbardziej znanym motywem był fragment utworu „Bez ograniczeń” zespołu Kombi, a później również piosenka z charakterystycznym tekstem „Zaraz się zacznie, zaraz się zacznie...”. W ostatnich latach program korzystał też z remiksu „No Limit” w wykonaniu Wet Fingers.
"Bez ograniczeń" - zespół Kombi
Ważnym elementem były lekcje języka angielskiego, podczas których analizowano teksty popularnych piosenek. Roman Rogowiecki prowadził segmenty, w których dzieci uczyły się poprzez muzykę.
Kultowe seriale i filmy animowane
Między segmentami emitowano seriale animowane i edukacyjne – m.in. „Biały delfin Um”, „Przygody szczeniaka”, „Banda Owidiusza”, „Jimbo – mały samolot”, „Sceny z życia smoków” czy specyficzny, komputerowo animowany francuski film „Albatros”.
Zmiany, studio na żywo i... koniec epoki
W ostatnich latach emisji „5-10-15” uległ zmianom – pojawiło się „Studio 5-10-15” z wejściami na żywo, a całość nadawano od godziny 8:15. Mimo prób odświeżenia formuły, spadająca oglądalność (z 1,2 mln widzów w 2006 do 780 tys. w 2007) sprawiła, że w połowie 2007 roku dyrektor TVP1 Małgorzata Raczyńska zdecydowała o zakończeniu emisji.
Dziedzictwo „5-10-15”
Dla wielu widzów „5-10-15” to coś więcej niż program – to część dzieciństwa. Był sobotnim rytuałem, pierwszym kontaktem z kamerą dla wielu znanych dziś dziennikarzy i artystów, a przede wszystkim – bezpiecznym, ciekawym światem stworzonym z myślą o młodym widzu.
Choć dziś program nie istnieje, to jego echo wciąż wybrzmiewa w sercach tych, którzy dorastali razem z nim.